ÐỊNH MỆNH CỦA MỘT LỜI TIÊN TRI

HỒ ÐẮC DUY

Trước đây Thiền sư Vạn Hạnh đã từng khen Lý Công Uẩn rằng : " Ðứa bé này không phải người thường sau này lớn lên ắt có thể giải nguy , gở rối làm bậc minh chủ trong thiên hạ " (ÐVSKTT Bản kỷ , Quyễn II , trang 1 b) đó là một lời tiên tri có tính cách định mệnh cho lịch sử Ðại Cồ Việt , cho những ai đang làm vua hay sẽ làm vua sẽ phải chết , phải nhường ngôi hay phải bị phế lập và là một bản án tử hình cho Lý Công Uẩn nếu như lời tiên tri này lọt vào tai Ðại Hành Hoàng Ðế hay các con cái của ông ta là những người sẽ nối ngôi .

Lời khen , lời dự đoán hay sấm ký này nếu được phát ngôn từ một người có ảnh hưởng lớn lao trong quần chúng hay trong giới quan lại thì đó là một lời tuyên chiến mà Lý Công Uẩn phải mang suốt cả cuộc sống của ông ta chỉ trừ khi ông ta làm vua , hoặc trốn ra nước ngoài hay ở ẩn trong núi rừng hang ốc . Nếu những người đang cầm quyền mê tín dị đoan và tin rằng ông trở thành thiên tử thì chắc chắn ông sẽ trở thành kẻ bị săn đuổi

Lời tuyên bố này là một quả bom trong bối cảnh chính trị lúc bấy giờ , nó là một là một nguy cơ làm xáo trộn trật tự xã hội , tạo ra một sự chia rẻ nghi kỵ lẫn nhau , sẽ tạo ra một câu hỏi "Ai là đứa bé sẽ làm vua đây ? " . Thiền sư Vạn Hạnh đã chỉ đích danh dó là Lý Công Uẩn con nuôi của Lý Khánh Văn và là học trò của ông

Ngọa Triều Hoàng Ðế là Lê Long Ðĩnh , con trai thứ 5 trong 10 hoàng tử của Hoàng Ðế Lê Ðại Hành , , mẹ cuả ông có thể là một phụ nữ người Chiêm Thành hay con gái của một quan chi hâụ (lời chú thích ÐVSKTT trang 232 )

Long Ðĩnh sinh năm 986 nghiã là sau khi Lê Hoàn lên làm vua đựơc 6 năm. Trong cuộc chinh phạt Chiêm Thành năm 982 Lê Ðại Hành bắt sống về nhiều quân sĩ Chiêm Thành , cùng là kỹ nữ trong cung trăm người và một nhà sư người Thiên Trúc..

Mẹ của Long Ðĩnh phải là người được Lê Hoàn yêu mến nhiều nhất vì bà có với Lê Hoàn hai con trai là Lê Long Việt và Lê Long Ðĩnh không biết người phụ nữ mang tên Hầu Di Nữ có phải là một trong những người phụ nữ Chiêm Thành mà vua đã gặp chinh chiến đó không ?

Và nếu như bà này đúng là Hầu Di Nữ ( Con người hầu gái người Chiêm Thành ) như Ðại Việt Sử Lựơc Quyễn I trang 21 a đã chép thì Long Việt với giòng máu lai Chiêm Thành có thể trở thành vấn đề đối với thời đại bấy giờ hay không ? bởi vì quan điểm huyết thống giòng tộc rất mạnh trong ý thức như chuyện Trần Thủ Ðộ với tôn thất nhà Lý

Trở lại với những nhận định của các sử gia thời trước về câu chuyện nửa hư nửa thực này dể tưởng tượng ra bối cảnh náo loạn trong vòng 30 năm thuở bấy giờ ra sao

LÝ LỊCH CỦA LÝ CÔNG UẨN

Ðại Việt Sử Ký Tòan Thư , Bản kỷ , Quyễn II , trang 240 chép : " Thái tổ hoàng đế , họ Lý , tên húy là Công Uẩn, người châu Cổ Pháp Bắc Giang , mẹ họ Pham, đi chơi chùa Tiêu Sơn cùng với người thần giao hợprồi có chửa, sinh vua ngày 12 tháng 2 năm Giáp Tuất (974) niên hiệu Thái Bình năm thứ 5 thời Ðinh . Lớn lên làm quan nhà Lê , thăng đến chức Ðiện tiền chỉ huy sứ. Khi Ngọa Triều băng, tự lập làm vua ...là người khoan thứ nhân từ , tinh tế hòa nhã có lượng đế vương . Song chưa làm sáng chính học , lại ưa thích dị đoan , bị lụy vì chuyện đó "

Khâm Ðịnh Việt Sử Thông Giám Cương Mục , Chính biên , quyễn II trang 283 chép :" ..Khi ngài lên ba , sư chùa Cổ Pháp là Lý Khánh Văn nuôi làm con , nhân đấy lấy theo họ Lý "

Ðại Việt Sử Ký Tiền Biên của Ngô Thì Sỉ Bản kỷ , Quyễn II , trang 192 chép: ".Vua lúc bé thông minh , vẽ người tuấn tú khác thường , khi 7 tuồi Khánh Văn gởi nhờ sư Vạn Hạnh ở chùa Lục Tổ dạy cho học "

Ðại Việt Sử Lược trang 110 chép : " vua theo giúp vua Lê Trung Tông , lú trung Tông bị bọn Ngọa Triều giết , quần thần đều chạy trốn hết mất cả , chỉ còn một mình vua ôm thây Trung Tông mà khóc . Ngọa Triều khen là người trung, phong làm Tả Thân Vệ Ðiện Tiền Ðô Chỉ Huy Sứ "

Sử thần Ngô Thì Sĩ viết : " Theo bài Tiêu Sơn tự ký thì Thái hậu cảm thụ tinh khỉ con khỉ bạch mà sinh ra vua ở chùa này, sư Vạn Hạnh đưa về nuôi . Theo ngoại truyện thì : mẹ vua năm 20 tuổi , do nghèo túng lam lũ không có chồng , nương tựa vào vị sa môn già ở chùa Ứng Thiên cho làm việc nấu bếp , đêm đêm dậy đồ xôi . Một hôm bà ngũ quên , lửa tắt , sa môn vô tình chạm phải , giật mình tỉnh dậy thấy lòng xáo trộn rồi có thai , bị sa môn đuổi đi, bà vào chùa khác , đủ tháng thì sinh ra vua .."

Cha ruột của Lý Công Uẩn là ai ?

Là Thần nhân

Cảm thụ tinh khỉ

Sa môn già chùa Ứng Thiên

Sau khi lên ngôi hoàng đế , Lý Công Uẩn truy phong cha là Hiễn Khánh Vương và Mẹ là Minh Ðức Thái Hậu ( ÐVSKTT trang 239 ) Năm 1018 truy phong bà nội làm hậu và đặt tên thụy (ÐVSKTT trang 245) .Cha và Bà Nội là Lý Khánh Văn và mẹ của Khánh Văn hay là Hư vị huyền thoại

THIỀN SƯ VẠN HẠNH

Ðược mô tả như sau : Ông người làng Cổ Pháp (Ðình Bảng , Từ Sơn , Bắc Ninh )cùng làng với Lý Công Uẩn , ông sinh vào khoảng từ năm 940 dến 950 tức là trong thời kỳ Ngô quyền làm vua , ông họ Nguyễn chưa rõ tên tục là gì . Nhà ông đời đời thờ Phật , từ thuở nhỏ ông đã tỏ ra người thông minh khác thường, học khắp Tam giáo , khảo cứu nhiều luận của nhà Phật và rất nhạc nhẻo với chuyện áo xiêm . Năm hai mươi tuổi thì ông xuất gia , cúng với Ðịnh huệ thiền sư theo học Lục tổ ở chùa Ðình Bảng phủ Thiên Ðức (Từ Sơn ) . Trong khi công việc nhà chùa hơi rỗi , ônglại cặm cụi học tập quên cả mõi mệt .

Sau khi Lục tổ chết rồi , học lực của ông rất tiến . Những câu ông nói, đều thành ra lời phù sấm. Vua Lê Ðại hành rất là tôn kính

Ðầu hiệu Thiên Phúc ( năm 980 ), nước ta bị tướng nhà Tống là Hầu Nhân Bảo đem quân sang đánh , vua mời ông vào triều để hỏi chuyện được thua , ông đoán trong 21 ngày quân giặc tất nhiên phải lui . Rồi sau quả đúng như lời ông nói. ông đã từng tiên tri rằng Lý Công Uẩn sẽ làm vua từ khi Thái Hậu Dương Vân Nga vợ của Vua Ðinh Tiên Hoàng khoác áo bào lên vai Lê Hoàn , lúc đó Lý Công Uẩn chỉ mới sáu bảy tuổi

Vạn Hạnh là thầy dạy học Lý Công Uẩn , vừa là quân sư cho họ Lý ông nói : " Người này không phải tầm thường , mai sau tất làm chúa cả nước " Khâm Ðịnh Việt Sử Thông Giám Cương Mục , Chính biên , quyễn II trang 280 )

Vạnh Hạnh đã từng khuyên nguòi học trò của mình hãy đoạt lấy ngôi báu trong tay Lê Long Ðĩnh trong Ðại Việt Sử Lược trang 113 chép: " gần đây tôi thấy bài sấm văn lạ , biết nhà Lê đương mất , mà nhà Lý đương lên . Họ Lý lại không có ai khoan hòa , nhân hậu và trung thứ như ông , nên rất được lòng dân , nay tuổi tôi đã hơn 70 rồi , chỉ sợ không kịp thấy sự thịnh trị mà lấy làm giận "

Còn trong Ðại Việt Sử Ký Tòan Thư lại chép rõ ràng hơn lời Vạn Hạnh nói với Lý Công Uẩn "..không ai bằng Thân vệ (Lý Công Uẩn ) là ngừơi khoan thứ nhân từ , đựơc lòng dân , lại đang nắm binh , giữ quyền trong tay, đứng đầu muôn dân chẳng phải là Thân vệ còn ai đương nỗi nữa"

Sau khi Lý Công Uẩn lên ngôi Hoàng Ðế , ông phong ngay cho Vạn Hạnh làm Quốc Sư , Vạn Hạnh sống trên dưới 90 tuổi mới chết ( 1025 ) khi ông tạ thế vua Lý Nhân Tông có tặng bài thơ :

Vạn Hạnh dung tam tế

Chân phù cổ sấm ky

Hương quan danh Cổ Pháp

Trụ tích trấn kinh kỳ

( Vạn Hạnh thông ba kiếp, phục hợp cổ sấm thi, quê hương làng Cổ Pháp, Cắm gẫy trấn kinh kỳ )

Ngô Sĩ Liên cho rằng : " Sư vạn Hạnh mới trông thấy Lý Thái Tổ đã biết là người khác thường , dếnh khi thấy sét đánh thành vết chử thì đoán biết thời thế thay đổi , như thế là có tri thức vượt hơn người thường vậy .."

Còn Ngô thì Sĩ thì cho rằng : " Sư Vạn Hạnh có chí khí hơn đời , ôm tài luơc phò tá nghiệp vương , kiến thức hơn hẳn mọi người , tính toán , biết trước sự việc , cũng là tay lỗi lạc trong giới thiền , nhưng hay tìm điều bí ẩn để làm việc quái đản , chỉ tu về pháp thuật mà không tu về đạo đức . Khi thờ vua Lê Ðại Hành thường dùng phép bói để đoán việc hành quân , thắng hay bại, nói nhiều điều rất đúng , đến khi biết nhà Lý sắp dấy lên, đặt ra câu sấm , giả làm chử sét đánh để làm thần kỳ hóa cái thuật của mình .. Xướng lên những thuyết mê tín , hoặc để gieo tai họa cho thiên hạ và đời sau là cái đầu mối của ác nghiệp . Nhà Phật nói là : " Hết thảy đều do tâm người mà tạo nên ". Vạn Hạnh phạm vào điều ấy đầu tiên đấy ". ( Ðại Việt Sử Ký Tiền Biên trang 205 )

CUỘC CHÍNH BIẾN

Ðó là một vài dẫn chứng của các sử gia tiền bối , còn chúng ta nhìn vấn đề đó như thế nào ? hãy nghiên cứu thêm biến cố của sự đổi ngôi từ nhà Tiền Lê sang nhà Lý , sự đổi ngôi này là một biến cố tình cờ hay là một cuộc chính biến có kế hoặch sắp đặt trước ?

Cách đây 250 năm Ngô thì Sĩ tác giả Việt Sử Tiêu Án cũng là tác giả Ðại Việt Sử ký Tiền Biên đã đưa ra một nhận xét có tính cách " đảo lộn " như sau : " .Có người hỏi Khai Minh Vương ( Ngọa Triều Hoàng Ðế ) hung hãn bạo ngược , Lý Thái tổ , địa vị danh vọng một ngày một cao , trong ngoài đều tâm phục . Lý Thái tổ rất căm phẫm trước tội ác giết anh cướp ngôi của Khai minh Vương , nhân lúc Khai Minh Vương bệnh tật , sai người vào đầu độc giết đi rồi dấu kín việc đó , nên sử không được chép ." ( Ðại Việt Sử Ký Tiền Biên trang 185 )

Ðại Việt Sử Ký Toàn Thư trang 237 mô tả diễn biến từng giờ của cuộc " đảo chính " thầm lặng không đổ máu chỉ xảy ra trong hai ngày như sau :

" Ngày Tân hợi tháng 10 năm Kỷ Dậu ( 1009 ) Ngọa Triều chết , ngày Quý Sửu ( tức là 2 ngày sau) Lý Công Uẩn , tự lập làm vua .

Trước đấy ở hương Diên Uẩn , châu Cổ Pháp có cây gạo bị sét đánh , người hương ấy xem kỷ dấu sét đánh thấy có chử " thụ căn diểu diểu , mộc biểu thanh thanh , hòa đao mộc lạp, thập bác tử thành , đông a nhập địa , mộc dị tái sinh , chấn cung kiến nhật , đoài cung ẩn tinh , lục thất niên gian , thiên hạ thái bình ".

Vạn Hạnh tự đoán riêng đại ý mấy câu nói rằng Vua thì còn non yểu , bề tôi thì cường thịnh , họ Lê mất , họ Lý nổi lên , thiên tử ở phuong đông mọc ra thì thứ nhân ở phuong tây lặn mất , trải sáu bảy năm thì thiên hạ thái bình .

Vạn Hạnh mới bảo Lý công Uẩn rằng : Mới rồi tôi thấy chử bùa sấmkỳ lạ, biết họ Lý cường thịnh , tất dấy lên cơ nghiệp , Nay xem trong thiên hạ , nguòi họ Lý rất nhiều , nhưng không ai bằng Thân vệ là ngừơi khoan thứ nhân từ , đựơc lòng dân , lại đang nắm binh , giữ quyền trong tay, đứng đầu muôn dân chẳng phải là Thân vệ còn ai đương nỗi nữa , tôi đã hơn 70 tuổi rồi , mong được thư thả hãy chết , để xem đức hóa của ông như thế nào ,thực là cái may ngàn năm có một."

Công Uẩn sợ câu nói ấy tiết lộ , bảo người anh mang Vạn Hạnh giấu ở Tiêu Sơn . Song cũng từ đấy lấy làm tự phụ , mới nảy ra lòng dòm ngó ngôi vua , mà người ta cũng quy phụ .

Có lần Ngọa Triều ăn quả khế lại thấy hột mận , mới tin lới sấm ngữ , ngầm tìm người họ Lý giết đi , thế mà Công Uẩn ở ngay bên cạnh, rốt cuộc vẫn không biết

Ðến khi Ngọa Triều băng , vua nối còn bé , Công Uẩn cùng với Hửu Ðiện Tiền Chỉ Huy Sứø Nguyễn Ðê mỗi người " được "đem 500 quân tùy long vào làm túc vệ .

Khi ấy Chi Hậu Ðào Cam Mộc dò biết Công Uẩn có ý muốn nhận việc truyền ngôi mới nhân lúc vắng nói kích rằng : " Gần đây chúa --thượng ngu tối bạo ngược , làm nhiều việc bất nghĩa, trời chán ghét nên không cho hết thọ , con nối thơ ấu nên không kham nổi khó khăn . Mọi việc phiền nhiểu thần linh không ưa , dân chúng nháo nhác ,mong tìm chân chúa. Sao Thân vệ lúc này không nghĩ ra mưu cao , quyết đoán sáng suốt , xa xem dấu củ của Thang Vũ , gần xem việc làm của Ðinh Lể , trên thuận lòng trời , dưới theo ý dân mà cứ muốn khư khư giử tiểu tiết làm gì ?"

Công Uẩn trong lòng thích lời nói đó , nhưng còn ngờ Cam Mộc có mưu khác , mới giả thong thả bảo :" Sao ông lại nói thế , tôi bắt ông nộp quan "

Cam Mộc thong thả bảo Uẩn rằng :" Tôi thấy thiên thời nhân sự như thế , cho nên mới dám phát ngôn , Nay ông lại muốn cáo giác tôi thì tôi không phải là nguòi sợ chết "

Công Uẩn nói :" Tôi đâu nở cáo giác ông , chỉ sợ lời nói tiết lộ thì chết ráo , nên răn ông đó thôi "

Hôm sau Cam Mộc lại bảo Công Uẩn " Người trong nước ai cũng nói Họ Lý khởi nghiệp lớn, lơiø sấm đã hiện ra rồi , đó là cái họa không thể che dấu được nửa . Chuyễn họa làm phúc. chỉ trong sớm chiều. Ðây là lúc trời trao người theo , Thân vệ còn nghi ngại gì nửa ? "

Công Uẩn nói :" Tôi đã hiểu rõ ý ông không khác gì với ý của Vạn Hạnh , nếu thực như lời ấy thì tính kế thế nào ? "

Cam Mộc nói : "Thân vệ là người khoan thứ nhân từ , lòng người chịu theo , Hiện nay trăm họ mõi mệt kiệt quệ , dân không chịu nổi , Thân vệ nên nhân đó lấy ân đức mà vổ về , thì người ta tất xô nhau mà kéo về như nước chảy chỗ thấp, có ai ngăn được "

Ðào Cam Mộc biết việc cần kíp , sợ sinh biến , mới nói chuyện với các khanh sĩ và các quan ai cũng vui theo và ngay ngày hôm ấy tất cả đều họp trong triều , bàn rằng "Hiện nay dân chúng ức triệu khác lòng , trên dưới lìa bỏ , mọi nguòi chán ghét tiên đế hà khắ bạo ngược , không muốn theo về vua nối mà đều có lòng suy tôn quan Thân vệ , bọn takhông nhân lúc này cùng nhau sách lập Thân vệ làm thiên tử , lở bối rối có xãy ra tai biến gì , liệu chúng ta có còn giữ đựơc cái đầu hay không ? "

Thế rồi cùng nhau dìu Công Uẩn lên chính điện , lập làm Thiên Tử lên lên ngôi Hoàng Ðế . Trăm quan đều lạy rạp dưới sân , trong ngoài đều hô " Vạn tuế " , vang dậy cả triều . Ðại xá cho thuyên hạ , lấy năm sau làm niên hiệu Thuận Thiên năm đầu . Ðốt giềng lưới , bỏ ngục tụng , xuống chiếu từ nay ai có việc tranh kiện cho đến triều tâu bày , vua thân xét quyết .

Ðọc qua đoạn mô tả trên ta có thể tóm tắc cuộc đối thoại giữa Lý Công Uẩn, Ðào Cam Mộc và Vạn Hạnh như sau :

Ðào Cam Mộc nhân lúc vắng nói kích với Lý Công Uẩn rằng : " Gần đây chúa --thượng ngu tối bạo ngược , làm nhiều việc bất nghĩa."

" Sao ông lại nói thế , tôi bắt ông nộp quan "

" Ông lại muốn cáo giác tôi thì tôi không phải là nguòi sợ chết "

" Tôi đâu nở cáo giác ông , chỉ sợ lời nói tiết lộ thì chết ráo "

Hôm sau ( ngày Quý sửu ) Cam Mộc nói với Công Uẩn

" Người trong nước ai cũng nói Họ Lý khởi nghiệp lớn.đây là lúc trời trao, người theo "

" Tôi đã hiểu rõ ý ông không khác gì với ý của Vạn Hạnh , nếu thực như lời ấy thì tính kế thế nào ? "

Ðào Cam Mộc đã răn đe quần thần : ". Bọn ta không nhân lúc này cùng nhau sách lập Thân vệ ( Lý Công Uẩn ) làm thiên tử , lở bối rối có xãy ra tai biến gì , liệu chúng ta có còn giữ đựơc cái đầu hay không ? "

Còn Sư Vạn Hạnh thì nói : " không ai bằng Thân vệ là ngừơi khoan thứ nhân từ , đựơc lòng dân , lại đang nắm binh , giữ quyền trong tay, đứng đầu muôn dân chẳng phải là Thân vệ còn ai đương nỗi nữa"

Ở đây ta không bàn đến , không đặt câu hỏi về nguyên nhân sâu xa của biến cố này , không nhận định về Vạn Hạnh trong vai trò Ðạo và Ðời của ngài, chưa đặt ra những nghi vấn về cái chết của hai anh em Long Ðĩnh , Chưa phân tích Long Ðĩnh với danh hiệu Ngọa Triều là của ông ta đặt ra , do Lý Công Uẩn hay là do các quân thần , các sử gia gán cho ông ?

Với sự kiện trích dẫn trên đây bây giờ thì ta có thể hình dung rằng biến cố là một cuộc đảo chánh có kế hoặch được chuẩn bị từ nhiều năm trước và quyết liệt hơn là khi Vua Lê Ðại Hành tấn phong Long Việt là anh cùng mẹ với Long Ðĩnh làm Thái tử vào tháng giêng năm 1004 ,

Cái chết của Long Việt và Long Ðĩnh có phải nằm trong một kế hoặch để đưa Lý Công Uẩn lên làm Thiên Tử ..để cho phù hợp một câu chuyên hoang đường mà Ðại Việt Sử Ký Toàn Thư trang 240 đã chép . " Trước ở viện Cẩm Tuyển chùa Ứng Thiên Tâm , châu Cổ Pháp có con chó đẻ con sắc trắng có đốm lông đen thành hình hai chử " Thiên Tử ". Kẻ thức giả nói đó là điềm năm Tuất sinh người làm Thiên Tử . Ðến nay , vua ( LÝ Công Uẩn ) sinh năm Giáp Tuất lên làm Thiên Tử, quả là ứng nghiệm "

Cái chết của hai người con trai của Ðại Hành Hoàng Ðế và Hầu Di Nử phải chăng là Ðịnh Mệnh Của Một Lời Tiên Tri ?

HỒ ÐẮC DUY

MỘT SỐ BÀI VIẾT LIÊN QUAN ÐẾN VẤN ÐỀ NÀY :

1. Cái chết đầy bí ẩn của Trung Tông Hoàng Ðế

2. Ngọa Triều Hoàng Ðế có phải là một vị vua của tội ác và dâm loạn không ?

3. Những tư tưởng cấp tiến của ông vua được mệnh danh là Ngọa triều

4. Khai Minh Vương

5. Ðịnh mệnh của một lời tiên tri

6. Những trận đánh của Lê Long Ðĩnh

7. Nền ngọai giao với Bắc triều dưới thời Lê Long Ðĩnh

8. Cuộc đảo chính thầm lặng và chớp nhoáng của Lý Công Uẩn

9. Giết vua để cướp ngôi trong lịch sử Việt Nam

10. Lấy vợ vua, câu chuyện hoang đường nhưng có thật trong lịch sử VN