COI CHỪNG TRẺ BỊ BỆNH QUAI BỊ

bs hồ đắc duy

Bệnh quai bị đang xãy ra ởmột vài nơi trong tp HCM với các triệu chứng khá điễn hình là bệnh khởi phát nhanh , lây lan mạnh và xãy ra ở lứa tuổi thiếu nhi

Quai bị là một bệnh truyền nhiễm cấp tính xảy thành dịch, thường gặp ở trẻ em ở lứa tuổi tiểu học, ít gặp ở trẻ dưới 2 tuổi và người già. Ðây là bệnh nhiễm siêu vi toàn thân, đầu tiên gây tổn thương ở hệ thần kinh, sau đó khu trú ở các tuyến, đặc biệt là tuyến nước bọt, tinh hoàn, buồng trứng, tuyến tụy.

CÁC TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH QUAI BỊ

Sau khi trẻ tiếp xúc với người bệnh 2-3 tuần, bệnh phát khởi với các triệu chứng đầu tiên là sốt nhẹ, mỏi mệt, đôi khi nhức đầu, viêm họng hoặc sốt cao. Trẻ than đau sau tai, góc quai hàm, hơi khó chịu khi nhai. Ðôi khi các triệu chứng này chỉ thoáng qua một, hai ngày; có thể trẻ và người nhà cũng không để ý đến.

Ðột nhiên, phần sau tai - góc quai hàm sưng to, càng lúc càng rõ, chỉ trong vòng từ sáng đến chiều là đã làm biến dạng khuôn mặt của trẻ. Tuyên nước bọt mang tai sưng to từ phía trước trái tai lan dần xuống hàm dưới, làm mất ranh giới giữa hàm và cổ. Da chỗ sưng bóng lên, đè vào làm trẻ đau. Ban đầu chỉ sưng một bên nhưng sau đó sẽ lan qua bên đối diện. Thời điểm này có một số trẻ sốt cao, đau khi nhai và nuốt, họng đỏ. Phần lớn trẻ vẫn chơi bình thường. Giai đoạn này nhanh thì chỉ 2-3 ngày, chậm thì 10 ngày ; sau đó tuyến mang tai nhỏ trở lại bình thường mà không để lại một dấu hiệu nào cả.

BIẾN CHỨNG CỦA BỆNH QUAI BỊ

Vì siêu vi có ái tính với các tổ chức tuyến nên ngoài biểu hiện ở tuyến nước bọt mang tai, siêu vi có thể tấn công ở :

- Tuyến sinh dục (tinh hoàn, buồng trứng) : những trường hợp viêm tinh hoàn thường xảy ra ở khoảng 18-30% bệnh nhân quai bị ở tuổi thanh niên và trung niên. Trẻ em rất hiếm bị biến chứng này. Bệnh nhân viêm tinh hoàn hoặc buồng trứng thường sốt cao, rét run, nôn mửa. Ở đàn ông thì tinh hoàn sưng to (có thể bằng cái hột gà), đỏ, nóng và rất đau. Ở phụ nữ thì đau ở hố chậu. Viêm tuyến sinh dục ở thể xảy ra ở một hoặc hai bên.

- Viêm tụy cấp : chỉ xảy ra ở 3-7% các trường hợp quai bị. Sau khi bệnh ba, bốn hôm, trẻ đột nhiên sốt cao, đau bụng ở vùng ngang trên rốn khoảng 5 cm, trẻ đau liên tục, dữ dội, kèm theo nôn ói, tiêu chảy. Những trường hợp này nên đưa trẻ vào viện để chẩn đoán.

- Viêm màng não quai bị : nếu trong lúc bị bệnh, đột nhiên trẻ sốt cao, đau đầu nhiều, đau lưng, cứng cổ và nôn vọt, thì có thể trẻ đã bị viêm màng não. Các triệu chứng này cũng có thể xảy ra sau khi đã khỏi bệnh 1-3 tuần. Biến chứng này rất hiếm xảy ra.

Ngoài các biểu hiện vừa kể, một vài biểu hiện khác rất rất hiếm là viêm cơ tim, phổi, thận, khớp, tuyến giáp...

Ðối với phụ nữ mang thai, bệnh có thể gây sẩy thai trong ba tháng đầu, hoặc đẻ non trong ba tháng cuối của thai kỳ.

BẠN CÓ THỂ NGHI NGỜ TRẺ MẮC BỆNH QUAI BỊ NẾU :

- Trẻ chưa bị quai bị lần nào

- Trong trường học, trong nhà hoặc trong xóm có trẻ mắc bệnh quai bị.

Tuy nhiên, để xác định điều nghi ngờ đó cần đến bác sĩ để thăm khám.

SĂN SÓC TRẺ BỊ BỆNH QUAI BỊ

Bệnh quai bị không có thuốc điều trị đặc hiệu. Vấn đề chính là chăm sóc răng miệng, nghỉ ngơi, ăn uống đầy đủ. Biến chứng viêm tinh hoàn, hoặc viêm buồng trứng có thể gây vô sinh hay không ? Ðiều đó có thể xảy ra nhưng với một tỷ lệ rất thấp. Cho nên, những người bị viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng do quai bị cần tránh đi lại, vận động nhiều.

PHÒNG BỆNH

Quai bị lây qua đường hô hấp, siêu vi được bài tiết qua nước bọt, cho nên để phòng bệnh, cần tránh tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân. Nước bọt bị nhiễm siêu vi một tuần trước khi có triệu chứng sưng tuyến mang tai và còn tồn tại 9 ngày sau khi tuyến đã xẹp. Như vậy, để tránh lây lan bệnh, cần phải :

- Cách ly trẻ bị quai bị cho đến 9 ngày sau khi khỏi bệnh.

- Tránh tiếp xúc với trẻ bị bệnh

Hiện nay, đã có thuốc chủng ngừa quai bị, nhưng không được phổ biến lắm. Hiệu lực của vắc-xin chủng ngừa đạt 90%.

Ðể chắc chắn rằng trẻ chỉ bị bệnh quai bị chứ không phải là một bệnh khác như viêm tai có mủ, viêm màng não mủ, u hoặc ung thư tuyến mang tai, lao tinh hoàn... thì chỉ bác sĩ mới chẩn đoán và có một lời khuyên chính xác được. n

BS HỒ ÐẮC DUY